Gói bánh chưng ngày Tết (Ảnh:Phạm Quốc Dũng)

Đã trung tuần tháng Chạp nhưng trời vẫn nắng hanh như thời tiết cuối thu. Có dễ chịu song cũng khiến ta mong nhớ cái rét đặc trưng của mùa đông Hà Nội. Để rồi sớm nay, không khí lạnh tăng cường tràn về. Người người đi làm trong những khăn len, áo ấm. Bỗng dưng có cảm giác không khí Tết xưa lại ùa về.

Tết xưa là khi cái rét ngọt làm hồng lên cánh hoa đào gọi xuân. Là những lo toan của bố mẹ lo sắm sửa cho dăm ngày Tết. Nào miến, nào măng, nào con gà, chai rượu, hộp mứt. Nào bộ quần áo mới cho những đứa con. Chắc hẳn nhà nào cũng thế.

Tuần cuối cùng trong năm đã được gọi là tết. 23 Tết tiễn ông Táo về trời. 27 Tết mẹ thường mua lá dong chuẩn bị gói bánh chưng. 29 Tết đi chợ hoa,... Chợ những ngày giáp tết đông hơn, nhiều mặt hàng hơn, buôn bán muộn hơn ngày thường. Dù ở thành thị hay thôn quê, chợ Tết với những nếp sinh hoạt truyền thống vẫn có sức hấp dẫn kỳ lạ trong không gian văn hóa Tết Việt. Người ta đi chợ để sắm tết, hay chỉ đơn giản là ngắm nhìn và cảm nhận chút không khí ngày xưa.

Rồi đến những công việc chuẩn bị cho cái Tết. Đầu tiên là việc quét dọn nhà cửa đón năm mới. Tối 28 Tết, mẹ trải chiếu giữa nhà, bày lá dong xanh, gạo nếp trắng, đậu xanh, thịt lợn chuẩn bị gói bánh chưng. Mẹ tôi gói bánh chưng không cần khuôn nhưng chiếc nào chiếc đấy rất vuông vức và đều tăm tắp. Bánh được xếp vào chiếc nồi rất to, luộc bằng củi suốt 12 tiếng. Trời lạnh, ngồi bên nồi bánh chưng sôi lục bục, mùi bánh chưng sôi quấn quện trong mùi khói tạo nên một thứ “mùi Tết” cứ lẩn khuất trong tâm trí mỗi người đến độ nhớ thương.

(Ảnh minh họa)

Chiều cuối năm, dù bận mấy thì mẹ cũng phải đun nồi nước lá mùi già để cả nhà tắm gội. Bó mùi già đã ra hoa, ra quả, thân chuyển từ màu xanh sang màu màu nâu được rửa sạch rồi đun sôi kỹ, tỏa ra một mùi thơm ngát khắp nhà. Bố bảo đây là loại nước tắm “tẩy trần”, gột bỏ những vận đen đủi trong năm cũ để đón năm mới với nhiều may mắn. Một vài năm gần đây, đã có cơ sở nghiên cứu và chiết xuất lá mùi già thành loại xà phòng tinh chất mùi già. Thế nhưng phong tục đun nước mùi già tắm tất niên vẫn được rất nhiều gia đình duy trì đến bây giờ.

Những ngày Tết, mùi hương trầm luôn lảng bảng trong không gian như chiếc cầu nối linh thiêng giữa cõi thực và hư vô. Trong tâm thức mỗi người, nén hương thơm và những lời khấn nguyện bình an, may mắn sẽ theo làn khói thơm gửi đến một thế giới tâm linh như sự thành kính với thần linh tiên tổ.

Tết Nguyên Đán lại về sau 365 ngày bận rộn lo toan với cuộc sống mưu sinh, với bộn bề hối hả. Những ngày Tết là quãng thời gian để mọi người được sum vầy, nghỉ ngơi, đi lễ chùa, du xuân, gặp gỡ. Xã hội ngày càng hiện đại, Tết cũng ngày càng giản tiện hơn. Có lẽ khi cuộc sống đủ đầy, thế hệ trẻ ngày này rất khó để cảm nhận hết được những hương vị Tết cổ truyền xưa. Nhưng có những phong tục truyền thống đã trở thành nét đẹp văn hóa không dễ gì mai một, chỉ là nó lẩn khuất đâu đó mà thôi.

(Ảnh minh họa)

                                                                                      Vũ Thu Hiền